BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİMİ – Nurhayat VAROL’un Çalışması

Yayınlandığı Yer: VAROL, N.: Bilgisayar Destekli Eğitim, Türk Cumhuriyetleri ve Asya Pasifik Ülkeleri Uluslararası Eğitim Sempozyumu, 24-26 Eylül 1997, Elazığ, S: 138-145

BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİMİ

*Nurhayat VAROL 

ÖZET

 

Öğrencileri, eğitim programlarında önerilen hedef davranışlara, ulaştırabilmek için eğitimcilerin öğrencilere yardım etmesi gerekir. Öğrencilerin, eğitici tarafından hazırlanmış eğitim çevresiyle etkileşimli ilişkileri bulunmaktadır. Bu davranışlar nedeniyle eğitim, “Davranış geliştirme, yetenek geliştirme, bilgi ve beceri sürecinin kazanılması” olarak tanımlanabilir.

 Öğrencilerin davranış gelişme ve değişmelerini pozitif yönde sağlamak için, eğitimde sunulan yeni teknolojik gelişmeler eğiticiler tarafından kullanılmalıdır.

 Bu çalışmada yeni teknolojik araçların nasıl kullanılabileceği ve bilgisayar destekli eğitimde ne tür zorlukların oluştuğu etraflıca tartışılacak ve bazı öneriler sunulacaktır.

 ABSTRACT

 Educators should help students in order to their students can reach target behaviour that proposed in the education programrnes. Students have interactive relations with their environment of education that prepared by educators. According to these behaviour, the education can be defined as “Developing of behaviour, Devoloping of aptitude, Earning process of knowledge and skill”

The new technological developments offered for education should be used by educators in order to realise rapidly developing and changing of behaviour of students in positive direction.

In this article, how new technological devices for education can be used and which kind of difficulties occur by Computer Aided Education will be detailed discussed and some recomrnendations will be offered.

 1.        GİRİŞ:

 Bilim ve teknoloji arasındaki fark, bilmek ve yapmak arasındaki farka benzetilebilir. Kısa bir ifadeyle Bilim bilme; Teknoloji ise yapma ve geliştirmedir. Eğitim Teknolojisi bireyi geliştirme ve ona öğretme için etkili yöntemler, ortamlar bulmak görevini üstlenmiştir.

 Yeni teknolojiler eğitim sorunlarının çözümü için ideal imkanlar oluşturmaktadır. Son yıllarda Türkiye’de bilimsel gelişmenin canlandığı sırada bilgi artışı da atağa kalkmıştır. Bilginin artması eğitimi de büyük ölçüde etkilemektedir. Eğitim alanına hızla giren teknolojilerin, kapasite ve çeşitliliği, eğitim sorunlarımızı tam anlamıyla olmasa da büyük ölçüde gidermeye yetmektedir.

Yeni teknoloji gereksiniminin hissedilmesini etkileyen etmenler; Bilginin artması, nüfusun artması, toplumun değişim göstermesi, bireysel farklılıkların olması, eğitime talebin artması şeklinde ifade edilebilir. Bilgi teknolojisini eğitime sokmanın yolu daha çok bilgisayar almak veya daha sonra oluşturulabilecek altyapı değildir. Gençlerimiz ve çocuklarımızın bilgi ihtiyaçlarının arttırılması ve onun hissettirilmesi gerekmektedir. Geçen süreci de şöyle açıklamak mümkündür.

ezbersiz eğt—> artan bilgi ihtiyacı—> BT’nin daha çok kullanımı—>bilgiye daha kolay erişim

                  <—————————————————————————<

Amaçlanan ezber alışkanlığının kırılması öğrencilerin bilgi ihtiyacını artıracaktır. Bilgi gereksinimi artan öğrenci daha çok kitap okuyacak, daha çok soru soracak, daha çok gözlem yapacak, daha çok bilgisayar yazılımı kullanacak, bilgiye daha çabuk ve doğrudan ulaşmak için İnternet kullanacaktır. (Tınaz, M.,:T., 1997)

 Eğitim Teknolojisinin kavramsal gelişimi dört aşamadan geçmektedir. (Alkan, 1984) Bunlar; Araç, ortam, teknoloji ve sistemdir.

 Araç:      Video, Tv., radyo, film makineleri gibi görsel-işitsel olabilir.

 Ortam:   Araç+ortam gibi düşünülse de fiziki anlamdaki ortamın yerini teknoloji kavramı almıştır.

 Teknoloji: Araç+ortam+teknoloji bileşkesi olmuştur.

 Sistem: Yukarıda oluşturulan bileşkenin tabanını oluşturur.

 Eğitimimizdeki gelişmelerde bilişim ve iletişim teknolojilerinin yeri büyüktür.

 Bilişim; bilgi teknolojilerinin geliştirilmesi ve üretilmesi işini yüklenir. Barker’e göre bilişim; bilginin özellikle makinelerle işlenmesiyle ilgili teknik ve yöntemlerle uğraşan bilimdir. Bilginin transferini yapan iletişim unsuru; Alkan’a göre “Anlamların ortak hale gelmesi veya birbirini etkilemek isteyen iki öğe arasında meydana gelen bir etkileme” dir. İletişim bir başka ifadeyle bilgi birikiminin aktarımıdır. Sağlıklı bir iletişimin kurulabilmesi için olayın gerçekleşmesini sağlayan şu öğelerin ve dönütünün olması gerekir. (Alkan, C., 1984)

 Kaynak——-> Verici——–> Kanal——-> Alıcı——->Mesaj

 <——————————————————————–<

 Bu etkileşimlerin tümünde bilgi ve birikim, hem yazılı veya sözlü hem de görsel bileşenlerle iletilir. İletişim sistemlerinin rolü, bilginin insanlar arasında taşınmasını sağlayan pasif elektronik bir ortam oluşturmaktır. Zaman, yer ve nüfus gibi değişkenler, herhangi bir özel durumda kullanılabilecek en uygun iletişim sistemini belirler.

 Radyo, televizyon, video derken bilgisayar da eğitim alanımızdaki yerini almış özellikle son on yılda hızla yaygınlaşarak üniversitelerimizde, ortaöğretim kurumlarımızda ve ilköğretim kurumlarımızda hizmet vermektedirler. Bilgisayar diğer eğitim araçlarına göre günümüz teknolojisinin imkanlarına sahip çok yeni bir araçtır. Teknolojinin yeni ürünü olan bu aracı kullanmak, ders çalışmak amacıyla olsa bile öğrenciler üzerinde güdüleyici rol oynamaktadır (Kunç, Ş., Varol, A., 1994).

 Kendi kendine öğrenme yöntemi her geçen gün daha fazla önem kazanmaktadır. Gelişen teknolojiye paralel olarak, eğitim yöntemleri de klasik yöntemlere kıyasla büyük gelişme göstermektedir. Multimedia sistem sayesinde konular görsel ve işitsel olarak hazırlanmakta ve bilgisayar yardımı ile etkin eğitim sağlanmaktadır.

 Eğitim-Öğretimde kullanılan araçlar ne kadar çok duyu organlarına hitap ederse o kadar kalıcı olacağı tartışılamaz. Gör-İşit-Dokun sloganı bilgisayar için güncelliğini korumaktadır.

 2.        BİLGİSAYARLARIN EĞİTİM ALANINDA KULLANIMI VE SAĞLADIĞI YARARLAR

 Bilgisayarlar her türlü eğitim hizmetlerinde kullanılmaktadır. Rehberlik, ölçme-değerlendirme, özlük işleri, öğrenci işleri, eğitim araştırmaları, ders materyali hazırlamada, çizim, mimarlık, uzaktan eğitimde vb alanlarda kullanılmaya devam edilirken hergün gelişen programlarla daha çok kitleye, daha farklı alanlarda hizmet etmektedir. Türkiye’ye son giren bu harika teknoloji, şartları zorlayarak yerini almayı başarmış ve hizmete girmiştir.

 Eğitim amaçlı kullanılan bilgisayarların yararlarını şöyle özetlemek mümkündür:

  •  Bilgisayarlar öğrenciye etkileşimde bulunma imkanı sağlar.
  • Paket. programların yardımıyla öğretimde kalite standartlarının korunmasına yardımcı olur.
  • Bilgisayarlar, öğrencinin bireysel öğrenme ihtiyaçlarına karşı esnek bir öğretim sağlar. Her öğrencinin ihtiyacı, hızı, kapasitesi, algısı farklılıklarından doğacak öğrenme farklılığını da ortadan kaldırır. İstenildiği kadar tekrar yapına şansı vardır.
  • Bilgisayarlar birçok yeni öğrenme ortamının temelini oluşturmaktadır.
  • Bilgisayar kullanılacak (Multimedia) küçük donanım parçalarıyla ses, animasyon, renk, çizim gibi elemanları bir araya getirerek öğrenmeyi çabuk ve kalıcı kılar.
  • Bilgisayarlar bir eğitim ortamı olarak kullanılabilmektedir.
  • Basit donanımı olan bir modem ve telefon hattı olduğu takdirde İnternet aracılığıyla adeta dünya küçük ekrana taşınır. Dünyanın her köşesinde İnternete girmiş literatür taramadan tutun da güncel olaylara, resmi gazetelere vb. çabuk ve doğrudan ulaşmak mümkündür.
  • Bilgisayar iletişimdeki yerini de almıştır İnternet ve EARN sayesinde çabuk haberleşme imkanı vardır. İletişim yeteneğini geliştirir. Bilginin çok çabuk transferini sağlamaktadır (Varol, A, 1996).
  • Uygun yazılımlar kullanılarak kullanıcıların kendi özel uygulamaları ve öğretim materyalleri geliştirmelerine imkan tanır Örneğin; bu alanda gerçekleştiren ESTA yazılım programında ses, resim, yazı, animasyon gibi unsurlar bir araya getirilerek özel ders notları ve uygulamalar çıkarılabilir (Varol, A, Varol, N, 1996)
  • Programlama Dilleri yanında hazır paket programlar kullanılarak amaca uygun dosyalar hazırlanabilir.
  • Bilgisayar, öğrenciyi çalıştığı konuya motive eder.
  • Bilgisayar oldukça sabırlı olduğu için bilgiyi pekiştirir.
  • Bilgisayar, öğrencilerin grup çalışmalarına yön verdiği için onların sosyal hayatlarını etkilemektedir.
  • Bilgisayar Destekli Eğitimin getirileriyle “Yarın, bugün burada” sloganı deyim gibi algılanmayıp gerçeği yansıtır.

 3.        BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİM NEDİR?

Bilgisayar Destekli Eğitim kavramı halen bazı kavram karışıklığına neden olmaktadır. Bilgisayar eğitimi, bilgisayarla eğitim, bilgisayardan öğretim, bilgisayarla düşünmeyi öğrenme gibi kavramlar ileriye sürülmüştür. Ancak bu alternatifler Bilgisayar Destekli Eğitim bileşenlerdir (Gürol, M., 1997).

Bilgisayar Destekli Eğitimde kullanılan bilgisayar teknolojisi, öğrenme sürecinde öğrencilere yardımcı harika bir üründür.

Bilgisayar Destekli Eğitim; Aşkar ve Erden’e göre “Bilgisayarın öğrenme-öğretme sürecinde yardımcı araç olarak kullanılma yada öğretim sürecine sistem tamamlayıcısı, sistem güçlendirici bir araç olarak girmesidir”.

Bilgisayar Destekli Eğitimde Bilgisayar, sistem destekleyicisi olarak öğretimi klasik öğretmen merkezli durumdan alıp öğrenci merkezli duruma, getirmektedir. Bilgisayar Destekli Eğitimde bilgisayar, öğretmen ve öğrenci arasında etkileşimli bir ortam hazırlar, etkileşimli ortamın oluşması ders yazılımı ile ilgilidir. Bunun içindir ki; kullanılacak yazılım çok önemlidir. Yazılım öğrenci için cazip olmalı, onu aktif tutmalı, tek düze değil, etkileşimli ve dönütün olacağı şekilde olmalıdır. (Gürol, M,  1997)

Bilgisayar Destekli Eğitimde başarılı olmak, amaca ulaşmak için sistemi destekleyen yazılım, öğretmen, öğrenci ve donanım gibi üç ana unsurun bulunması ve birbirini tamamlaması gerekir. BDE tabanlı bir öğretimde bilgisayardan yararlanma veya sistemin konumunu şöyle gruplamak mümkündür.

 1.    Bilgisayarla Öğrenme: Eğitici oyunlar, simülasyon, kelime-işlem vb. bu gruba örnek teşkil eder.

 2.    Bilgisayardan Öğrenme: Öğrencinin her türlü öğrenme yaşantılarını yalnızca bilgisayar ortamında kazanmasını öngörür. Uygulama, alıştırma vb. işlemleri ihtiva eder.

 3.    Bilgisayar Yönetimli Öğretim Veri tabanı işlemleri, ölçme-değerlendirme gibi işlemler bu grup içerisindedir.

 4.    Bilgisayar Işığında Düşünme: Problem çözme bu grup içerisindedir.

 BDE’de uygulama yöntemlerini daha açık şöyle gruplamak mümkündür.

  • Bilgisayardan problemi çözmek: Bilgisayar programları, tamir işleri, matematik vb. alanlarında kullanılır.
  • Bilgisayar özel öğretmen rolünü üstlenir: Bilgiyi sunmak, konuyu ana hatlarıyla özetlemek, soru sormak, cevapları kontrol etmek bilgisayarın görevidir. Eğitim, bilim alanında kullanılır.
  • Bilgisayar yaratıcı keşfedici rolü üstlenir: Varsayımlar oluşturmak, varsayımları test etmek görevidir. Sosyal Bilimler ve meslek seçiminde kullanılabilir.
  • Bilgisayar alıştırma ve uygulama yöntemlerinde görev alır: Öğrencilere soru sorma, değerlendirme, öğrencilerin ilerlemelerini kaydetme görevini yerine getirebilir. Sözlük oluşturur, bilgi üretir, matematiksel işlemler yapar.
  • Eğitici oyunlar yöntemlerinde görev alır: Yarış, değerlendirici ve sonuç kaydedici olarak davranmak durumundadır. Yazboz oyunları, işitsel oyunlar vb. örneklerdir.

4.        BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİM’İN SINIRLILIKLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI

 Okullarda eğitim amaçlı kullanılacak bilgisayar donanımları ile ilgili standartlar farklılıklar göstermektedir. Bilgisayar donanımları alanındaki çok hızlı gelişmeler, katı standartları sakıncalı bulmaktadır. Standartların belirlenmesinin teknolojideki gelişmelere cevap verebilecek şekilde esnek tutulmasında yarar vardır.

 Yazılım programlan her sisteme uymayabilir. Donanım ve yazılım olarak maliyeti yüksektir. Bu sorunun minimum olabilmesi için yazılımların disiplinler arası alanlara hitap edecek şekilde hazırlanması gerekir.

 Bilgisayar Destekli Eğitim uygulamalarında bilgisayarla ilgili teknik uzmanlarla, eğitimciler arasında yeterli bir eşgüdüm sağlama çalışmaları henüz doyum noktasına gelmemiştir. Bu konu yapılacak seminerlerle netleştirilebilir.

 Derslerin işlenmesinde diğer araçlar gibi (Tv, radyo, video vb.) bilgisayarın da araç+ortam olduğu unutulup herşeyin bilgisayarla yapılması, bilgisayarın öğretmenin yerini alacağı endişesini doğurmuştur. Yerlerini ve rollerini kayıp etme korkusu öğretmenlerin bir bakıma bilgisayarı rakip olarak görmelerine neden olmuş, bu nedenden dolayıdır ki; klasik yöntemi takip etmeleri tutkularını bırakmada güçlük çekmektedirler. Halbuki Milli Eğitim Bakanlığı yapacağı projelerle hizmet içi eğitimleri yaygınlaştırarak öğretmenlerin olayın bilincine varmalarını sağlayabilir. Lisans eğitiminde fakültelerde müfredata mutlaka BDE’e dayalı dersler yerleştirilerek öğrenciler mesleğe başlamadan bilinçlendirilebilir. Aday öğretmen uygulamalarında imkanlar elverdiği takdirde mutlaka BDE ortamında dersler vererek bilgisayarın kendisinin yerini almadığını, ancak kendi işini kolaylaştırdığını, öğrencileri ve kendi özel çalışmaları için daha çok zaman ayırabildiğini bizzat yaşamalıdır.

Öğretmenler yazılım ve donanım alanında yeterli hizmet içi eğitimden geçirilmemektedir. Türkiye’nin her bir köşesindeki okullara hızla ulaşan bilgisayar sayılarına bakılırsa bu alanda yetiştirilen öğretmen sayıları yeterli değildir. Ayrıca hizmet ulaşmış eğitim kurumlarımızda bazen öğretmenlerimizin programlar veya bilgisayarlar bozulur kaygısıyla teknolojiyi kullanmadıkları gözlenmiştir. Halbuki iyi bir rehberlik eğitimi çalışmasından sonra o kaygıların kaybolacağına inanıyorum. Konuya ilgisiz kalan Milli Eğitim mensuplarımızı önce yapılacak seminerlerle bilinçlendirip sonra hizmetiçi eğitime alarak öğretim ve eğitime geçilmesi zaruridir.

 KAYNAKLAR

 1.    ALKAN, C., “Eğitim Teknolojisi Kuramlar-Yöntemler, Yargıçoğlu Matbaası, Ankara 1984.

 2.    VAROL, A.; VAROL, N.: Uzman Sistemlerde ESTA Yazılımının Önemi, Bilişim’96,: 18-22 Eylül 1996 İstanbul, Bildiriler Kitabı, S: 289-294

3.    KUNÇ, Ş.; VAROL, A.: 21. Yüzyıl Eğitiminde Teknoloji Kullanımı ve Mesleki Teknik Eğitim, Endüstriyel Teknoloji, Bilimsel ve Teknik Dergi, Cilt 1, Sayı 1, Kasım 1994,

S: 41-46

 4.    VAROL, A.: Televizyon-Telekonferans ve İnternet Sistemlerinin Uzaktan Eğitim Amaçlı Kullanımı Türkiye 1. Uluslararası Eğitim Sempozyumu, 12-15 Kasım 1996, Bildiriler Kitabı, S: 659-667

 5.    GÜROL, M., “Bilgisayar Destekli Eğitim” F.Ü. Teknik Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Ders Notu, Elazığ 1997.

 6.    AŞKAR, P.; ERDEN, M. “Mikrobilgisayarların Okullarda Kullanımı”, Eğitim ve Bilim, 1986

 7.    TİTİZ, M.T., (1997) “BİLİŞİM 97”, Bildiriler Kitabı, 1-4 Eylül 1997, S:156-159


* Öğr. Gör. Fırat Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu

Aralık 25, 2011 tarihinde .şl içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin. Yorum yapın.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: